{"id":87,"date":"2025-06-23T13:15:36","date_gmt":"2025-06-23T10:15:36","guid":{"rendered":"https:\/\/sentisaudade.com\/?p=87"},"modified":"2025-06-23T13:15:36","modified_gmt":"2025-06-23T10:15:36","slug":"husamettin-bir-paket-cay-firlat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sentisaudade.com\/?p=87","title":{"rendered":"H\u00fcsamettin Bir Paket \u00c7ay F\u0131rlat"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00a0\u201c<em>\u0130nsan, ak\u0131ll\u0131 ve inanan bir varl\u0131kt\u0131r. Akl\u0131 olmayan\u0131n dini de olmaz\u2026 \u0130nsan;\u00a0 e\u015fref-i mahlukat, yani yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7inde en \u015ferefli olan\u0131d\u0131r\u2026<\/em>\u201d Tut dilini kad\u0131n tut! Akl\u0131na gelene g\u00f6re sen ak\u0131ls\u0131z\u0131n \u00f6nde gidenisin\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir insana, e\u015fref-i mahlukat oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcnyaya g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 anda haz\u0131r paket do\u011fum hediyesi midir ak\u0131l? Bence yok \u00f6yle bir \u015fey. S\u0131kl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ki\u015fiden ki\u015fiye; t\u00fcrden t\u00fcre de\u011fi\u015fen varl\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenme kapasitesi ya da h\u0131z\u0131 da de\u011fildir. <\/em>Akl\u0131n ne oldu\u011fu antik d\u00f6nemden bu yana tart\u0131\u015f\u0131ladursun biz; \u0130oanna Ku\u00e7uradi\u2019nin tek c\u00fcmlelik tan\u0131m\u0131 ile yetinelim: \u201c<em>Ak\u0131l, ba\u011flant\u0131 kurabilmektir.<\/em>\u201d Evet! Varl\u0131\u011f\u0131n; varolu\u015fu, hisleri, eylemleri ve etraf\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen t\u00fcm evren ile ba\u011flant\u0131 kurabilmesi; bu ba\u011flant\u0131lar\u0131 sorgulayarak de\u011ferlendirebilmesidir ak\u0131l. Buna da her eylemi \u00f6z irade ile d\u00fc\u015f\u00fcnerek ger\u00e7ekle\u015ftirme yetisi <em>dersek yanl\u0131\u015f olmaz. Bu yeti de bilgi ile sonradan \u00f6\u011frenilebilir ve geli\u015ftirebilir \u00f6zelliktedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi; ak\u0131l kavram\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131m tangonun temposunu biraz h\u0131zland\u0131ral\u0131m. Ger\u00e7i bu durumu, akl\u0131n beni dansa kald\u0131rmas\u0131 diye tan\u0131mlamak daha do\u011fru olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, temponun h\u0131zlan\u0131p h\u0131zlanmayaca\u011f\u0131na ya da dans\u0131n ne zaman sonlanaca\u011f\u0131na karar verecek olan odur. De\u011fil mi ki i\u00e7imize i\u015fleyen temel yan\u0131lg\u0131lardan biri tam da budur: E\u015fref- i mahlukat olarak akl\u0131n tepeden inme sahibi ve hakimi oldu\u011fumuz inanc\u0131\u2026 Bu yan\u0131lg\u0131yla ortalarda gezinedural\u0131m; geri kalan t\u00fcm canl\u0131lar\u0131 da o \u2018ak\u0131ldan\u2019 yoksun kabul etmek gibi bir yan\u0131lg\u0131ya daha d\u00fc\u015feriz. Neden mi? \u00c7\u00fcnk\u00fc, en ba\u015fta kutsal kitaplarda b\u00f6yle yazar. Yan\u0131lg\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 tam da bu vurgudur. Sayesinde, ak\u0131l konusunda gere\u011finden fazla k\u00fcstahla\u015fm\u0131\u015f bir t\u00fcr olarak d\u00f6nenir dururuz \u00e7a\u011flard\u0131r. Bizi bu denli havaya sokan da di\u011fer t\u00fcrlerden farkl\u0131 olarak sembolik d\u00fc\u015f\u00fcnebilme kapasitesimiz ve\u00a0 dili kullanabilme yetene\u011fimizdir. Evet, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde tepeden inme haz\u0131r paket bah\u015fedilmi\u015f yegane \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn bu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Ancak bu \u00fcst\u00fcnl\u00fck tek ba\u015f\u0131na \u201cak\u0131l\u201d demek de\u011fildir. Bu \u00f6zellik; yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131tma y\u00f6ntemi ve onlar\u0131n d\u0131\u015fa aktar\u0131m\u0131n\u0131n en temel yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. Ancak, asla tek ba\u015f\u0131na akl\u0131n g\u00f6stergesi de\u011fildir. Oysa e\u015frefi mahlukatlar\u0131n \u00e7o\u011fu konu\u015fabilmenin, bir dili kullanabilmenin ya da sembolik aktarabilmenin \u201cak\u0131ll\u0131\u201d kabul edilmek i\u00e7in yeterli oldu\u011funa inan\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla da di\u011fer t\u00fcrleri a\u015fa\u011f\u0131lar; ku\u015flara dudak b\u00fckerek \u201c<em>ku\u015f beyinli<\/em>\u201d demesi gibi\u2026 Oysa, bir karga \u201cku\u015f beyni\u201d ile kendisi ve d\u0131\u015f d\u00fcnya aras\u0131nda ba\u011flant\u0131lar kurabilir. G\u00f6zlemler, analiz eder. \u00c7o\u011fu zaman da bir eylemin neden sonu\u00e7 ili\u015fkisini bir\u00e7ok t\u00fcrde\u015fimizden daha m\u00fckemmel kavrar yani d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Yiyece\u011fi cevizi y\u00fcksekten att\u0131\u011f\u0131nda k\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilen bir karga, yola d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc cevizin \u00fczerinden insanlar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 metaller ge\u00e7ti\u011finde i\u015finin kolayla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 deneyimler; ba\u011flant\u0131 kurar. Ve tekrar ceviz k\u0131rmak istedi\u011finde bu kez onu d\u00fc\u015f\u00fcnerek yola atar. Saksa\u011fan gibi baz\u0131 t\u00fcrleri aynada kendini tan\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131 ve evren aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurar ki en zorudur. Bir\u00e7o\u011fumuz ya\u015fam boyu beceremez bunu. Yine de kendilerini dil yoksunu kargalardan ve di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lardan daha ak\u0131ll\u0131 g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKu\u015f beyinli\u201d demi\u015fken \u00e7o\u011funluk e\u015fref-i mahlukat, papa\u011fanlar\u0131 t\u00fcrde\u015fleri aras\u0131nda daha ak\u0131ll\u0131 bulur. Nedeni de papa\u011fan\u0131n i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel taklit yetene\u011fi sayesinde, dili kullan\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Papa\u011fan\u0131n ezbere dayal\u0131 s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 bize tan\u0131d\u0131k kelimelerin hatta c\u00fcmlelerin anlams\u0131z, ba\u011flant\u0131s\u0131z, d\u00fc\u015f\u00fcnceden yoksun olmas\u0131n\u0131n pek \u00f6nemi yoktur: \u201c<em>\u015eakir, a\u011fz\u0131na s\u0131\u00e7ar\u0131m, f\u0131st\u0131k, g\u00fcnayd\u0131n, z\u0131rrttt\u2026<\/em>\u201d G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm t\u00fcm papa\u011fanlar, tam da bu anlams\u0131zl\u0131kla -ama neredeyse inan\u00e7la- kafas\u0131n\u0131 ileri geri hareket ettirerek; bazen tepe taklak d\u00f6nerek duydu\u011fu t\u00fcm sesleri taklit eder. Kafesinde hi\u00e7 durmaks\u0131z\u0131n kelimeleri, sesleri s\u0131ralar ve tekrarlar. Her gagas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da alk\u0131\u015f al\u0131r: \u201cVaaay, ne ak\u0131ll\u0131 ku\u015f!\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"225\" src=\"https:\/\/sentisaudade.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-89\" style=\"width:593px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sentisaudade.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-1.jpg 225w, https:\/\/sentisaudade.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/images-1-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Oysa, papa\u011fan\u0131n konu\u015fmas\u0131nda; akl\u0131n zerre izi yoktur. Ancak dili ak\u0131ldan \u00f6nde tutan; hatta onu ak\u0131lla kar\u0131\u015ft\u0131ran e\u015fref-i mahlukat i\u00e7in bu \u00f6nemsizdir. Ho\u015f, o da papa\u011fan\u0131ndan pek farkl\u0131 de\u011fildir ya! \u00a0Konu\u015fabiliyorsa, \u00fcst\u00fcne sorgusuz sualsiz de olsa bir \u015feylere inan\u0131yorsa \u201cak\u0131ll\u0131s\u0131n\u201d denmi\u015ftir ona da. Ne de olsa ak\u0131l denilen \u015fey; konu\u015fmaktan, belki anlams\u0131z ama inan\u00e7l\u0131 alk\u0131\u015f tutmaktan ve ezberden ibarettir onun i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n<p>Aram\u0131zdaki kurnazlar <em>da <\/em>papa\u011fan akl\u0131n\u0131 pek severler. Etraflar\u0131nda hep b\u00f6ylesi olsun isterler. Kendileri de istedikleri hedefe varana dek ayn\u0131 papa\u011fan gibi hi\u00e7 durmadan bir \u015feyleri tekrarlay\u0131p dururlar. Zaten ba\u015fka da bildikleri var m\u0131d\u0131r bilinmez! Ayn\u0131 s\u00f6zleri, c\u00fcmleleri art arta durmaks\u0131z\u0131n s\u0131ralarlar. \u00c7o\u011funluk bol inan\u00e7 soslu nakaratlard\u0131r bunlar: \u201cDurmak yok, yola \u00e7\u0131kan\u2026 Hangi yol? Yolum, yolundur yolu\u2026 Ar\u015f bir ileri, iki geri\u2026\u201d B\u00f6yle surer gider ta ki istedi\u011fini elde edene dek. G\u00fcce ula\u015ft\u0131klar\u0131nda ise etrafta ba\u015fka t\u00fcr bir akl\u0131 istemezler. Eylemlerinin ve s\u00f6zlerinin -bir karga kadar bile- sorgulan\u0131p de\u011ferlendirilmesine tahamm\u00fclleri yoktur. Durum bu olunca ilk icraatlar\u0131 da varolan sistemi papa\u011fan akl\u0131n\u0131n tuhaf \u00f6rg\u00fcs\u00fcne uygun d\u00fczenlemek olur. Ve \u00e7ok iyi bilirler ki muktedirli\u011fin; kalabal\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez kafeslere kilitlemenin yolu ancak dili akl\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmekten ge\u00e7er. Muktedirlerin s\u00f6z dizgeleri pek anlaml\u0131 olmaz, \u00f6nemli de de\u011fildir. Arada kafesledi\u011fi papa\u011fanlara f\u0131st\u0131k atmas\u0131 ve s\u00fcrekli onlardan istediklerini tekrarlamas\u0131 yeter de artar. Ve bu y\u00fczden, s\u00fcrekli y\u00fcksek perde konu\u015fur ve tekrarlar. Art\u0131k her yerde onlar\u0131n g\u00fcrlemesini duyabilirsiniz: \u201cUzayda bayrak dalgalanacak, d\u00fcnya bizi k\u0131skanacak, vatan, bayrak, din, \u015fehit, \u015feref, inan\u00e7\u2026 A\u00e7? <em>H\u00fcsamettin bir paket \u00e7ay f\u0131rlat\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Kafeslenmi\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar da kar\u015f\u0131l\u0131k verir: \u201c\u00d6l de \u00f6lelim, arada portakal keselim, kefeni cepli, \u015eakir, d\u00fcnya lideri\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>SS<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u201c\u0130nsan, ak\u0131ll\u0131 ve inanan bir varl\u0131kt\u0131r. Akl\u0131 olmayan\u0131n dini de olmaz\u2026 \u0130nsan;\u00a0 e\u015fref-i mahlukat, yani yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7inde en \u015ferefli olan\u0131d\u0131r\u2026\u201d Tut dilini kad\u0131n tut! Akl\u0131na gelene g\u00f6re sen ak\u0131ls\u0131z\u0131n \u00f6nde gidenisin\u2026 Bir insana, e\u015fref-i mahlukat oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcnyaya g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 anda haz\u0131r paket do\u011fum hediyesi midir ak\u0131l? Bence yok \u00f6yle bir \u015fey. S\u0131kl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-87","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-denemeler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87\/revisions\/90"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sentisaudade.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}